- Sąd Najwyższy uwzględnił skargę nadzwyczajną Rzecznika Finansowego i potwierdził obowiązek sądów do badania umów konsumenckich z urzędu.
- Sprawa dotyczyła klientki, która miała do spłaty ponad dwukrotnie więcej niż pożyczyła.
- Sąd I instancji wydał nakaz zapłaty bez zbadania, czy naliczone koszty przez firmę pożyczkową były zasadne i zgodne z prawem.
- Zdaniem Rzecznika Finansowego doszło do naruszenia ochrony praw konsumenta.
Rzecznik Finansowy stanął po stronie kobiety, której groziła utrata mieszkania. Wszystko zaczęło się od pożyczki zaciągniętej na 48 miesięcy zabezpieczonej wekslem in blanco. Chociaż kwota pożyczki wynosiła 9 tys. zł, łącznie do spłaty kobieta miała niemal 20 tys. zł – ponad dwukrotnie więcej niż pożyczyła. Poza odsetkami, pożyczkodawca obciążył klientkę opłatą prowizyjną w wysokości 7571 zł oraz innymi kosztami w kwocie 1429 zł.
Gdy klientka przestała terminowo spłacać raty, pożyczkodawca wezwał ją do natychmiastowego wykupu weksla. Po bezskutecznym upływie terminu skierował sprawę do sądu.
Sąd I instancji uwzględnił powództwo w całości. Zasądził kwotę, na którą opiewał wypełniony przez firmę pożyczkową weksel wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, a dodatkowo obciążył klientkę kosztami procesu w wysokości niemal 4 tys. zł.
Sąd nie przeanalizował umowy pożyczki
Po analizie sprawy eksperci Rzecznika Finansowego ustalili, że w aktach sądowych nie było umowy pożyczki. Oznacza to, że Sąd Rejonowy w Wejherowie ograniczył postępowanie dowodowe wyłącznie do sprawdzenia poprawności weksla i jego zgodności z deklaracją wekslową. Nie sprawdził, czy pożyczkodawca miał prawo naliczyć tak wysokie koszty pożyczki i czy nie doszło do innych naruszeń, pomimo obowiązku zbadania z urzędu treści umowy pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem.
Skuteczna skarga nadzwyczajna Rzecznika Finansowego
Eksperci Rzecznika Finansowego uznali sprawę za bulwersującą i wymagającą interwencji.
– Zdecydowaliśmy się wnieść skargę nadzwyczajną, ponieważ sąd nie dochował obowiązku zapewnienia klientce ochrony jako słabszej stronie stosunku prawnego – komentuje radca prawny Tomasz Kęska-Leszyński, ekspert w Biurze Rzecznika Finansowego. Jak dodaje: – W naszej ocenie doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa procesowego. Sąd ma obowiązek przeanalizować postanowienia umowne pod kątem ich ewentualnej abuzywności oraz zgodności z przepisami krajowymi i unijnymi.
Sąd Najwyższy przychylił się do argumentacji Rzecznika Finansowego i w dniu 11 lutego 2026 r. wyrokiem o sygn. akt II NSNc 298/24 uchylił wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w Wejherowie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Wyrok ma znaczenie także dla innych konsumentów. Potwierdza, że w sprawach dotyczących umów zawieranych z przedsiębiorcami sądy mają obowiązek z urzędu badać, czy postanowienia umowy nie naruszają praw konsumentów, nawet jeśli roszczenie zostało oparte na wekslu.
Przypomnijmy, że to kolejna sprawa, kiedy sąd I instancji zaniechał obowiązku działania z urzędu. O podobnej sytuacji pisaliśmy: https://rf.gov.pl/sad-nie-zbadal-kosztow-pozyczki-rzecznik-finansowy-w-obronie-klientki/